Σμηνουργία: πρόληψη, βασιλικά κελιά και τι κάνεις όταν ξεκινήσει

Ενημέρωση: Σεπτέμβριος 2026. Βασίζεται σε ελληνικές πηγές (ΥΠΑΑΤ, Θρασυβούλου/ΑΠΘ) και σε οδηγούς διεθνών υπηρεσιών· όπου δεν βρήκαμε πηγή, το λέμε.

Η σμηνουργία είναι ο φυσικός τρόπος που πολλαπλασιάζεται το μελίσσι: η παλιά βασίλισσα φεύγει με τις μισές ή και περισσότερες μέλισσες (50–80%) και αφήνει πίσω κελιά για νέα. Για τον μελισσοκόμο σημαίνει μελίσσι μισό, με διακοπή γόνου για εβδομάδες — ακριβώς πριν από τις μεγάλες μελιτοφορίες.

• Οι αιτίες: συνωστισμός, ζέστη μέσα στην κυψέλη, γερασμένη βασίλισσα (λιγότερη φερομόνη), γονοφωλιά που γέμισε, κληρονομικότητα — και πλούσια νέκταρ και γύρη την άνοιξη.
• Πότε: κυρίως Απρίλιο–Μάιο, και ως τον Ιούνιο. Στην Κρήτη και στα θερμά μέρη ξεκινά από τα μέσα Μαρτίου.
• Ο καιρός: το σμήνος φεύγει σε ζεστή μέρα χωρίς δυνατό αέρα, συνήθως πριν το απόγευμα. Βροχερές εβδομάδες που κρατούν τις μέλισσες μέσα ανεβάζουν την τάση· καλή μελιτοφορία συχνά τη ρίχνει.

Γιατί μετράει τόσο: σε πείραμα του Seeley (ΗΠΑ, 2016), από 12 μελίσσια σε μικρές κυψέλες σμηνούργησαν τα 10· από 12 σε μεγάλες, τα 2 — και μέλι τρυγήθηκε μόνο από τις μεγάλες. Ένα μελίσσι που σμηνουργεί τον Απρίλιο μπαίνει αδύναμο στο θυμάρι και στο πεύκο.